پایگاه تخصصی مسجد : به مناسبت دهه تکریم و غبار روبی مساجد رسانه های گروهی سخنانی از شخصیت های مختلفی را با موضوع جایگاه مسجد در صفحه اخبار خود منتشر نمودند که متن ذیل انعکاس بخشی از این مطالب است .
*متولیان فرهنگی گول هنرهای فانتزی را نخورند
سردبیر مجله شعر گفت: «هنوز روی ظرفیت‌های جدیدی که در مساجد برای جذب هنرها ایجاد شده، کار کارشناسی و برنامه‌ریزی هدفمندی صورت نگرفته و رفاقت میان مسجد و هنر کمرنگ شده است.»
مصطفی محدثی خراسانی شاعر، سردبیر مجله شعر و عضو شورای عالی شعر در صدا و سیمای جمهوری اسلامی در گفت‌وگو با آنا، درباره اینکه جایگاه مسجد در هنر کجاست، گفت: «وقتی به تاریخ هنر نگاه می‌کنیم ارتباط تنگاتنگی بین هنر در تمامی رشته‌ها با اماکن مذهبی به ویژه مساجد می‌بینیم و اوج هنرهای ملی و اسلامی ما یعنی خوشنویسی، کاشیکاری، هنرهای اسلیمی و شعر و حتی نمونه‌های متعالی آنها را شاهدیم و به نوعی موزه این آثار، مساجد محسوب می‌شوند.»
وی با بیان اینکه هنر در خدمت مسجد بوده است، اظهار کرد: «وقتی مسجد چنین جایگاهی پیدا کرده، من فکر می‌کنم تاثیر متقابلی برای ایجاد شور و شوق و حرکت و انگیزه در هنرمندان داشته است یعنی هم مسجد به تعالی هنر کمک کرده و هم هنر در خدمت این مکان متعالی بوده است.»
محدثی خراسانی در ادامه توضیح داد: «امروزه با توجه به فضاهای جدید و تخصصی تر شدن برخی رشته‌های هنری و درآمیختن آنها با تکنولوژی و پیشرفت‌های امروزی، کمی از رفاقت و صمیمیت بین مسجد و هنر، عقب ماند‌ه‌ایم و هنوز در ظرفیت‌های جدیدی که در هنر ایجاد شده، به‌روز نشده‌ایم و از طرفی دیگر هنوز روی ظرفیت‌های جدیدی که در مساجد برای جذب هنرها ایجاد شده است، کار کارشناسی و برنامه‌ریزی هدفمندی صورت نگرفته است و آنچه اتفاق افتاده «هر چه پیش آید خوش آید» بوده است. من فکر می‌کنم برای تحقق این مهم نیازمند سیاستگذرای کلان و کار همه جانبه است تا ارتباطی که بین مردم و به ویژه نسل جوان با مساجد، ترمیم و تصحیح شود و ایجاد انگیزه بیشتری کند.»
وی در پاسخ به اینکه تجلی مسجد در آثار فرهنگی و هنری چگونه باشد که گل‌درشت و شعارگونه نباشد، نیز گفت: «طبیعتاً هنر اصیل و ریشه‌داری که از جان هنرمند واقعی نشأت می‌گیرد و منجر به خلق آثار هنری می‌شود، اگر چه به ظاهر احساس شود شعاری است و چه ظاهر هنری داشته باشد، در نهایت تاثیر خودش را دارد اما در کنار این بروز و ظهورها و کارهای اصیل از دل برآمده، همیشه کارهایی شعاری و ظاهری و آدم‌های «سازنده» بیشتر حضور داشته‌اند تا خالق.»
این شاعر معاصر در ادامه با اشاره به اینکه از حضور چنین افرادی گریز نیست، بیان کرد: «به نظر من باید نظام و متولیان فرهنگی ما، این هوشمندی را داشته باشند که سریع گول این کارهای ساختگی و فانتزی را نخورند، البته اکثر متولیان فرهنگی ما از کارهای ساختگی و غیراصیل بیشتر خوششان می‌آید چراکه درک عمیقی از آثار هنری ندارند و از این شبه‌هنرها بیشتر استقبال می کنند.»
وی در پایان با تاکید بر اینکه این روند سبب می شود که به بازار این نوع آثار دامن زده شود، برای بهبود این اوضاع پیشنهاد داد: «مجموعه‌های کارشناسی و مشاوران فهیم و آشنا به هنر و تاریخ هنر و تعریف جایگاه هنر در کنار متولیان هنری کمتر یافت می‌شوند اما با بکارگیری این مجموعه‌ها این وضعیت بهبود خواهد یافت.»
*مسجد یک پدیده ای هنری است
توحیدی، فیلمنامه نویس گفت: باید سعی کرد از گنجاندن صحنه های شعارگونه پرهیز کرد و نقش پیوندیافته مسجد با درام در فیلم ها تقویت شود.
به گزارش مهر، به مناسبت دهه تکریم مساجد به سراغ فرهاد توحیدی، از فیلمنامه نویسان کشورمان رفتیم و با او در ر ابطه با نقش مساجد در سینمای ایران گفتگو کردیم. توحیدی درباره جایگاه مسجد در آثار هنری گفت: خود مساجد در طول تاریخ ایران به عنوان یک اثر هنری شمرده می‌شدند و اسناد معماری اصیل ایران هستند؛ مسجد عالی قاپو و حضرت امام در اصفهان شاهکارهای مسلم هنری هستند که از همه دنیا برای تماشای آنها می آیند. بنابراین ساخت مسجد یا خانه خدا، فریضه ای بوده که در طول تاریخ بزرگترین هنرمندان و معماران را به خود جلب کرده است.
وی افزود: جالب اینجاست که این بزرگترین معماران که مساجد درخشان و شاهکارهای معماری ایران را ساخته اند، اسمی از خودشان ثبت نکرده اند و در واقع این کار را برای رضایت خداوند انجام می دادند نه اینکه نامی از آنها باقی بماند. برای مثال در گوشه ای ناپیدا از مسجد گوهرشاد، امضای معمار وجود دارد.
توحیدی خاطرنشان کرد: مهمترین کاشیکاری دوران سلجوقی در حرم حضرت امام رضا (ع) یافت می شود که این کاشی های آبی رنگ، از کاشیکاری های بازمانده معماری سلجوقی به حساب می آید و اگر این حرم نبود اینها حفظ نمی شدند.
رئیس پیشین هیئت مدیره خانه سینما با بیان اینکه خود مسجد پدیده ای هنری به حساب می آید، گفت: بر این اساس ما هستیم که مسجد را از جنبه هنری اش تنزل داده ایم، بنابراین می توان مساجد را با همان نگاه ساخت و تزئین کرد تا جایی باشد که انسان در آن به آرامش برسد.
وی در پاسخ به اینکه اگر بخواهیم یک اثر سینمایی را طوری با مسجد پیوند بزنیم که اثری شعاری نشود باید چه کار کنیم، توضیح داد: به نظر می آید در این دوره متاسفانه ما گرفتار شوائب ایدئولوژیک شدیم؛ وقتی به سینمای قبل از انقلاب و برخی فیلم‌فارسی‌ها نگاه می‌کنیم، صدای اذان شنیده می‌شود و حین پخش اذان که معمولا صدای موذن‌زاده اردبیلی است، به گلدسته مساجد کات می‌خورد و در واقع نوعی روحانیتی با مدد گرفتن از مسجد به فیلم پمپاژ می کردند که مظهر معنویت و روحانیت در فیلم است.
وی تصریح کرد: شاید این گریزی که می زنیم عبارت باشد از اینکه متاسفانه به غلط در سی و هشت ساله تاریخ جمهوری اسلامی برخی کوشش کرده‌اند که «دین» را دولتی کنند در صورتی که دین دولتی نیست و شاید بخشی از جایگاه تصویری مساجد در سینمای ایران ناشی از این باشد که دستوری می نمایاند.
توحیدی بیان کرد: حتما دیده اید که در فیلم های سینمایی ایرانی یک سکانس نماز گنجانده می شود تا نشان دهد که قهرمان فیلم نمازخوان است. این در حالی است که اگر این نماز، نمازی است که واقعاً ارتباط ارگانیک و سازمان یافته با جریان درام ندارد، تماشاگر باهوش متوجه می شود که این صحنه به قولی از حب علی نیست بلکه از بغض معاویه است.
وی در پایان گفت: شاید از این جهت است که نمایش مساجد در فیلم های ایرانی کمرنگ‌تر شده و باید سعی کرد از گنجاندن صحنه های شعارگونه پرهیز کرد و نقش پیوندیافته مسجد با درام در فیلم ها تقویت شود.
*بهره‌گیری اجتماعی از مساجد یک ضرورت در ایران امروز است
کارگردان سینما و تلویزیون با اشاره به لزوم حضور فعال مسجد در جامعه، گفت: فرهنگ بهره‌گیری اجتماعی از فضای مساجد باید تغییر کند.
مسعود آب‌پرور؛ سینماگر برجسته در گفت‌وگو با مشرق، مسجد را نماد دین اسلام دانست و گفت: حضور در مسجد و فعالیت در آن از سنت‌های اصیل مسلمانان است.
وی با اشاره به اینکه مسجد همچنان شخصیت خود را حفظ کرده است، افزود: به نظر می‌رسد تهران فقیرترین شهر ایران در تعداد مساجد است که این مهم افزایش تعداد مساجد را با توجه به گستردگی جمعیت الزامی می‌کند.
آب‌پرور ادامه داد: با رشد جمعیت و در شرایط جدید، کارکردهای اجتماعی مسجد باید بیشتر شود. این مهم لازمه نگرش فرهنگی مسؤولان به مسجد است. باید دانست جامعه اسلامی هر روز بیش از پیش به سمت مدرن شدن حرکت می‌کند و با چالش‌ها و مسائل جدیدتری روبرو می‌شود که مسجد برای حضور فعال در جامعه در این شرایط باید بتواند خود را با شرایط جدید هماهنگ کند.
این سینماگر برجسته تصریح کرد: فرهنگ بهره‌گیری اجتماعی از فضای مساجد باید تغییر کند و خدمات بیشتری به صورت بهینه عرضه شود. البته تاکنون نیز اقدامات خوبی انجام شده است اما رونق مساجد به فعالیت‌های نظام‌مند و سیستماتیک احتیاج دارد.
آب‌پرور به لزوم سرمایه‌گذاری در مساجد اشاره کرد و گفت: راه‌‌اندازی کتابخانه‌های غنی و برگزاری کلاس‌های هنری و فرهنگی و حتی برگزاری دوره‌هایی مثل فیلمسازی به صرف هزینه نیازمند است. بسیاری از برنامه‌های جانبی به دلیل فقدان بودجه کافی اجرا نمی‌شود. به همین دلیل افزایش بودجه مساجد امری اجتناب‌ناپذیر است؛ در این حوزه می‌توان از ظرفیت و پتانسیل خیرین نیز استفاده کرد.
کارگردان مطرح سینما و تلویزیون با اشاره به مزیت‌های حضور جوانان در مسجد، اصلاح ادبیات رایج کشور را یکی از رهاوردهای کم‌نظیر مسجد برشمرد و اظهار داشت: حضور مداوم در مسجد در اصلاح رفتار فردی و اجتماعی و کاهش آسیب‌ها و ناهنجاری‌ها تاثیرگذار است، از سویی این فضای معنوی می‌تواند در اصلاح ادبیات رایج بخصوص در بین جوانان نیز اثرگذار باشد.
وی در بخش دیگری اخلاق را حلقه مفقوده تبلیغ دین دانست و گفت: اخلاق خوش زیربنای تمام رفتارهای فردی، خانوادگی و اجتماعی است و بدون این مهم نارسایی‌هایی بسیاری در جامعه بروز خواهد کرد و جامعه مستعد اشاعه ناهنجاری و گسترش آسیب‌های اخلاقی خواهد بود.
*ضرورت ساخت مسجد در هر محله تهران
عضو شورای شهر تهران گفت: ساخت مساجد در قدیم در کم و کیف محلات در نظر گرفته می‌شد و چارچوب خاصی داشت، اما الان معمولا در طراحی کلان شهرها کمتر این اتفاق می‌افتد که مهندسی‌ها مشخص شود.
به گزارش ستاد خبری دهه تکریم و غبارروبی مساجد، احمد مسجد جامعی عضو شورای شهر تهران به بهانه دهه تکریم و غبارروبی مساجد با شعار «مساجد را با جوانانمان بسازیم» درباره اهمیت بحث معماری در ساخت مساجد کشور گفت: یکی از نکات مهم در جذابیت بخشی به مساجد و حضور جوانان و نوجوانان به مساجد توجه به معماری مساجد است، همان طور که از دوران گذشته تاکنون مساجد مسلمانان دارای معماری مشخص و ویژه‌ای بوده است.
وی افزود: باید توجه کنیم که معماری مساجد ما تا حدود زیادی در تمام ایران ویژه و خاص بوده است، مساجد بزرگی مثل مسجد جامع، مساجد شهرهای بزرگ کاشان، اصفهان، قزوین، سمنان و ... مساجد محلی و بازارها هر یک احکام شرعی خاص خود را دارند، مثلاً در مساجد جامع می‌توان اعتکاف کرد یا مساجد دیگر حکم خاصی دارند، در نهایت این مساجد به بزرگ، متوسط تا کوچک تقسیم می‌شوند.
مسجد جامعی با بیان اینکه مساجد محلات دارای معماری و فضای هنری خاصی است، توضیح داد: انواع و اقسام وسایل عبادی، خنک کننده و تهویه در این مساجد تعبیه می‌شود تا در تابستان خنک و در زمستان گرم باشند. در برخی شهرهای کوچک معماری مناره‌ها و گنبدهای مساجد به نوع خاصی است و در برخی دیگر شهرها یا مسجد جامع‌ها معماری ، محراب و نوع ساختمان سازی خاص مساجد متفاوت است، در حال حاضر از هیچ نوع معماری مشخصی برای ساخت مسجد تبعیت نمی‌شود و هر کس آن طور که خودش دوست دارد، مهندسی می‌کند.
وی با اشاره به اینکه در برخی مساجد حتی ظرافت و زیبایی خاصی نیز در مساجد حاکم نیست، گفت: بنابراین بسیاری از این مساجد امروز ساخت، در امتداد معماری با هنرها و خصوصیات گذشته نیست.
مسجدجامعی معماری و هنر ساخت مساجد را یکی از ملموس‌ترین و اجتماعی‌ترین بخش مساجد برشمرد و گفت: متأسفانه امروز هیچ انسجامی بین مساجد با هم نمی‌بینیم، فرض کنید ما در ترکیه تمام مساجد را از دوران عثمانی‌ها تا به امروز دارای یک معماری ویژه و خاص می‌بینیم تمام گنبدها و مناره‌ها شکل هم هستند و این زیبایی تمدنی و معماری ما را اکنون نمی‌رساند.
وی در پاسخ به این سؤال که چرا در برخی مناطق جدیدساز مساجد در مهندسی محلات در نظر گرفته نمی‌شود، گفت: این دیگر به طراحی و شهرسازی مربوط می‌شود ساخت مساجد در قدیم در کم و کیف محلات در نظر گرفته می‌شد و چارچوب خاصی داشت، اما الان معمولا در طراحی کلان شهرها کمتر این اتفاق می‌افتد که مهندسی‌ها مشخص شود، همین طور می‌شود که یک مرتبه یک نفر مکانی را تبدیل به مسجد می‌کند که به لحاظ فضایی و موقعیت مکانی شهرسازی محل مناسبی برای ساخت مسجد نیست، اینها باید در نظر گرفته شود، همچنین در برخی مناطق جدیدساز کمتر می‌بینیم که داخل هر محله‌ای مسجدی تعبیه شده باشد این نکته نیز باید مدنظر قرار بگیرد.
*همزمان با غبارروبی مساجد دلهامان هم را از غبار بزداییم
رییس شورای شهر تهران گفت: همانطور که ظاهر مساجد را از غبار می زداییم با دلهامان را هم پاک کنیم.
به گزارش روابط عمومی مرکز رسیدگی به امور مساجد، مهندس چمران رییس شورای شهر تهران ضمن حضور در مراسم تکریم و غبارروبی مسجد جامع نارمک در سخنانی گفت: مسجد باید تمیز ترین محل در روی کره زمین باشد و از خانه های خودمان مرتب تر باشد. بنابراین باید مساجد را همیشه پاکیزه نگه داریم.
وی با اشاره به اینکه تمیز نگه داشتن مسجد سنت خوب و زیبایی است اما ظاهر امر است و غبارروبی مساجد فقط این نیست که مساجد را تمیز و آب و جارو کنند، ادامه داد: این یک اشارتی است که ما دلهای خودمان را از گرد و غبار بزداییم و پاک و شفاف کنیم تا برای ماه خدا آماده شویم.
مهندس چمران اظهار کرد: شاید روزه گرفتن کار ساده ای باشد اما به مهمانی خدا رفتن و عبادت و تلاوت قرآن قلب پاکی می خواهد تا در این ماه پاک تر شود.
وی با بیان اینکه همه دستورات اسلامی آداب و روسوم خاصی دارد و باید قبلن خود را آماده کرد، گفت: در مساجد قدیمی هم ناگهان از خیابان وارد شبستان نمی شویم بلکه ورود به فضای مسجد با مقدماتی همراه است و باید برای ورود به مسجد آماده شد. مساجد زیبای ایران که فخر جهان اسلام و هویت مذهبی، ملی و مکتبی هستند، ورودی، حیاط، ایوان و ... دارد و ما به تدریج وارد شبستان مسجد می شویم.
رییس شورای اسلامی شهر تهران با بیان این موضوع که در ماه رجب و شعبان هم بتدریج با ادعیه و آیین های ویژه ای آماده می شویم تا به ضیافت الهی برسیم، اظهار کرد: بنابراین هم باید مساجد را به لحاظ ظاهری برای مهمانی خدا آماده کنیم و هم قلبمان را از کدورت ها و سیاهی ها بزداییم.
وی با ابراز امیدواری نسبت به اینکه حرکتی که از رجب و شعبان آغاز شده است در ماه رمضان تکمیل گردد، تشریح نمود: این یک روش تربیتی است و اسلام دین تربیت روح و نفس انسان است و انسان را تربیت می کند تا از این جسم خاکی به یک انسان روحانی برسد. نماز و روزه و حج و جهاد ما در مسیر این حرکت تربیتی است تا یک انسان شایسته شویم.
چمران با تاکید براینکه با بیان اینکه مسجد جامع نارمک یادگار مبارزه و انقلاب بوده است، گفت: انشاءالله بعد از ما نسلی بوجود بیایند که در همین مسجد بیایند و برای ما طلب مغفرت کنند. ما راه مبارزه را طی کرده ایم و امروز به جایی رسیده ایم که اینچنین در مقابل ابرقدرت ها ایستاده ایم.
وی افزود: پیروزی انقلاب اسلامی هنوز برای کسانی که با ما دشمنی می ورزند گران است. مشکل آنها این است کا ما از آنها نمی هراسیم و همه اقدامات آنها بهانه ای است برای اینکه انقلاب اسلامی ما را مهار کنند.
رییس شورای اسلامی شهر تهران خاطرنشان کرد: ما انقلاب را از مساجد شروع کردیم و اگر بتوانیم همان روحیه انقلابی را در مساجد دنبال کنیم قطعا پیروز خواهیم شد. باید وظیفه خود بدانیم که حداقل در عمران و آبادانی مساجد بکوشیم.
وی در پایان با اشاره به اعیاد گذشته بخصوص نیمه شعبان، گفت: انقلاب اسلامی یعنی انتظار فرج و ما باید دنیا را برای ظهور حضرت ولی عصر(عج) مهیا کنی